Lektinsiz Beslenme Danışmanlığı

Lektin Nedir? Neden Bu Kadar Konuşuluyor?

Lektinler; baklagiller, bazı tahıllar, kuruyemişler ve patlıcangiller (domates, biber, patlıcan gibi) dahil birçok gıdada bulunan doğal bileşiklerdir. “Antinutrient” (besin emilimini etkileyebilen bileşen) olarak anıldıkları için lektinsiz beslenme popülerleşmiştir. Ancak burada iki önemli nokta vardır:

1. Lektinler en çok çiğ/az pişmiş halde sorun çıkarma potansiyeline sahiptir. Çoğu yüksek lektinli gıda zaten çiğ tüketilmez; ıslatma ve suda kaynatma gibi yöntemler lektinleri belirgin ölçüde azaltabilir.

2. “Lektinsiz diyet tüm hastalıkları iyileştirir” gibi iddialar kesin bir gerçek olarak sunulamaz. Bu nedenle yaklaşım genelleme değil kişiselleştirmedir.

Bu hizmetin temel amacı; sizi gereksiz yasaklarla yormadan, gerçekten neyin dokunduğunu sistemli biçimde ayırt etmek ve beslenmenizi sürdürülebilir şekilde düzenlemektir.

Kimler İçin Uygun Olabilir?

Lektin yaklaşımı, özellikle şu durumlarda kişiye özel değerlendirmeyle ele alınabilir:

• Belirli gıdalardan sonra tekrarlayan şişkinlik, gaz, rahatsızlık hissi yaşayanlar

• “Her şey dokunuyor” hissiyle çok kısıtlı beslenmeye kayma riski olan ama sistemli bir yol arayanlar

• Daha önce rastgele eliminasyonlar yapıp net sonuca ulaşamayanlar

• Baklagil/tahıl/patlıcangil gruplarında toleransını anlamak isteyenler

• Sindirim konforunu artırırken besin çeşitliliğini korumayı hedefleyenler

Önemli: Danışmanlık, tıbbi tanı koymaz. Devam eden şiddetli şikâyetlerde hekim değerlendirmesi önemlidir.

Kimler İçin Dikkat Gerektirir?

Aşağıdaki durumlarda lektinsiz beslenme mutlaka profesyonel ve/veya hekim iş birliğiyle ele alınmalıdır:

• Hamilelik ve emzirme dönemi

• Çocuk/ergen (büyüme-gelişme)

• Yeme bozukluğu öyküsü veya yüksek risk

• Kronik hastalıklar, düzenli ilaç kullanımı (kişiye göre)

• Çok yoğun antrenman yapan sporcular (enerji/lif dengesi açısından)

Bu gruplarda hedef, kısıtlamayı artırmak değil; güvenli ve yeterli beslenmeyi korumaktır.

Danışmanlık Süreci Nasıl İlerler?

1) Başlangıç değerlendirmesi (Sorunu netleştirme)

İlk görüşmede “lektin” etiketinden önce şuna bakarız: Şikâyet ne zaman başlıyor, hangi koşullarda artıyor, ne kadar sürüyor? Öğün saatleri, porsiyonlar, stres/uyku, hızlı yeme, gaz yapan kombinasyonlar, lif miktarındaki ani artış gibi faktörler de değerlendirilir. Çünkü bazen sorun “lektin” değil; öğün düzeni ve hazırlama yöntemleri olabilir.

2) Akıllı eliminasyon (Gereksiz yasak yok)

Geniş bir yasak listesi yerine, şüpheli gıda grupları danışanın öyküsüne göre seçilir. Süreç kısa ve kontrollüdür. Amaç “sonsuz eliminasyon” değil; veri toplamaktır.

3) Semptom takibi (Ölçülebilir sonuçlar)

Şişkinlik, ağrı, dışkılama düzeni, enerji, uyku gibi parametreler basit bir takip sistemiyle izlenir. Böylece gerçekten fayda sağlayan değişiklikler belirginleşir.

4) Geri ekleme (Toleransı keşfetme)

En kritik kısım burasıdır: Birçok kişi eliminasyonda “iyi hisseder” ama geri eklemez; bu da gereksiz kısıtlara yol açar. Hedefimiz; tolerans sınırınızı ve uygun porsiyon/sıklığı bulmaktır.

5) Sürdürülebilir düzen (Uzun vadeli alışkanlıklar)

Son aşamada, beslenme “lektinsiz” etiketine sıkışmadan; sizin hayatınıza uyumlu, yeterli ve sürdürülebilir bir sisteme dönüştürülür.

Lektin Azaltmaya Yardımcı Hazırlama Yöntemleri

Çoğu kişi için tamamen eliminasyon yerine doğru hazırlama yeterli olabilir:

• Islatma + suyu dökme + iyi pişirme (özellikle baklagillerde)

• Suda kaynatma / haşlama / tencerede sulu pişirme gibi “ıslak ısı” yöntemleri

• Konserve baklagilleri doğru şekilde kullanmak (ör. yıkama, porsiyon ve kombinasyon yönetimi)

• Tahıllarda pişirme ve porsiyon yönetimini kişiye göre ayarlamak

Burada amaç; besin çeşitliliğini koruyarak sindirim konforunu destekleyen bir yöntem geliştirmektir.

Bu Hizmette “Bilimsel ve Güvenli” Duruş Nedir?

• Lektinleri tamamen sıfırlamak zorunlu bir hedef değildir; çoğu gıdada pişirme ile etki azalabilir.

• “Lektinsiz diyet hastalıkları kesin iyileştirir” gibi kesin vaatlerden kaçınılır.

• Hedef; toleransı belirlemek, gereksiz kısıtlamaları önlemek ve yaşam boyu sürdürülebilecek bir sistem kurmaktır.

Randevu ve Başlangıç

Lektinsiz beslenme, herkes için gerekli olmayabilir; ancak doğru kişide, doğru süreçle uygulandığında sindirim konforunu artırmaya yardımcı düzenlemeler sunabilir. Diyetisyen Gizem Karagöz ile kişiye özel, bilimsel temelli ve sürdürülebilir bir eliminasyon–geri ekleme planı oluşturulur; düzenli takip ile ölçülebilir hedeflere adım adım ilerlenir. Ankara/Çankaya’da yüz yüze veya online danışmanlıkla sürece başlayabilirsiniz.